آمار قصه شهر سنگستان - جهانی تازه در نگاهی تازه

«از این اوستا» چهارمین مجموعه شعر مهدی اخوان ثالث (م.امید)، نماینده اوج آفرینش هنری شاعر در مهمترین عمر دهه عمر ِ شاعری اوست. «قصه شهر سنگستان» شعری قصیده وار و بلند به شکل داستانی-روایی است و رنگ اجتماعی دارد.

    چکیده شعر(به صورت کلی و خیلی خلاصه شده):

 شعر با گفتگوی دو کبوتر آغاز میگردد، و با صحبت در مورد رهگذری ادامه میابد، نشانیهایی از او بیان میکنند، دست آخر یکی از آنها میگوید:

     نشانیها که گفتی هر کدامش برگی از باغی ست ...
                 یکی آواره مرد است این پریشانگرد 
                          همان شهزاده ی از شهر خود رانده 
                                                  نهاده سر به صحراها 
                                                                گذشته از جزیره ها و دریاها 
                                                               نبرده ره به جایی ، خسته در کوه و کمر مانده 
     اگر نفرین اگر افسون اگر تقدیر اگر شیطان ...


     بجای آوردم او را ، هان 
                               همان شهزاده ی بیچاره است او که شبی دزدان دریایی
                                                                                         به شهرش حمله آوردند 
     بلی ، دزدان دریایی و قوم جاودان و خیل غوغایی
                                                                     به شهرش حمله آوردند 
     و او مانند سردار دلیری نعره زد بر شهر
                                                  دلیران من ! ای شیران 
                                                                        زنان ! مردان ! جوانان ! کودکان ! پیران 
     و بسیاری دلیرانه سخنها گفت اما پاسخی نشنفت
                     اگر تقدیر نفرین کرد یا شیطان فسون ، هر دست یا دستان 
                                               صدایی بر نیامد از سری زیرا همه ناگاه سنگ و سرد گردیدند

     از اینجا نام او شد «شهریار شهر سنگستان»

     پریشانروز مسکین تیغ در دستش میان سنگها می گشت 
                                                                   و چون دیوانگان فریاد می زد : ای ...
     و می افتاد و بر می خاست ، گیران نعره می زد باز 
                                                                     دلیران من ! اما سنگها خاموش...
     نه جوید زال زر را تا بسوزاند پر سیمرغ و پرسد چاره و ترفند 
                                                                  نه دارد انتظار هفت تن جاوید ورجاوند

     ز سنگستان شومش بر گرفته دل 
                                         پناه آورده سوی سایه ی سدری
                                                                        که رسته در کنار کوه بی حاصل

     بگو ایا تواند بود کو را رستگاری روی بنماید ؟
                                                    کلیدی هست ایا که ش طلسم بسته بگشاید ؟

 

***مابقی شعر در ادامه مطلب***


     «از این اوستا» چهارمین مجموعه شعر مهدی اخوان ثالث (م.امید)، نماینده اوج آفرینش هنری شاعر در مهمترین عمر دهه عمر ِ شاعری اوست. «قصه شهر سنگستان» شعری قصیده وار و بلند به شکل داستانی-روایی است و رنگ اجتماعی دارد. چکیده شعر(به صورت کلی و خیلی خلاصه شده):

 شعر با گفتگوی دو کبوتر آغاز میگردد، و با صحبت در مورد رهگذری ادامه میابد، نشانیهایی از او بیان میکنند، دست آخر یکی از آنها میگوید:

     نشانیها که گفتی هر کدامش برگی از باغی ست ...
                 یکی آواره مرد است این پریشانگرد 
                          همان شهزاده ی از شهر خود رانده 
                                                نهاده سر به صحراها 
                                                     گذشته از جزیره ها و دریاها 
                                                        نبرده ره به جایی ، خسته در کوه و کمر مانده 
     اگر نفرین اگر افسون اگر تقدیر اگر شیطان ...


     بجای آوردم او را ، هان 
                               همان شهزاده ی بیچاره است او که شبی دزدان دریایی
                                                                                     به شهرش حمله آوردند 
     بلی ، دزدان دریایی و قوم جاودان و خیل غوغایی
                                                                     به شهرش حمله آوردند 
     و او مانند سردار دلیری نعره زد بر شهر
                                                  دلیران من ! ای شیران 
                                                                زنان ! مردان ! جوانان ! کودکان ! پیران 
     و بسیاری دلیرانه سخنها گفت اما پاسخی نشنفت
                     اگر تقدیر نفرین کرد یا شیطان فسون ، هر دست یا دستان 
                                  صدایی بر نیامد از سری زیرا همه ناگاه سنگ و سرد گردیدند

     از اینجا نام او شد «شهریار شهر سنگستان»

     پریشانروز مسکین تیغ در دستش میان سنگها می گشت 
                                                                و چون دیوانگان فریاد می زد : ای ...
     و می افتاد و بر می خاست ، گیران نعره می زد باز 
                                                                      دلیران من ! اما سنگها خاموش...
     نه جوید زال زر را تا بسوزاند پر سیمرغ و پرسد چاره و ترفند 
                                                                    نه دارد انتظار هفت تن جاوید ورجاوند

     ز سنگستان شومش بر گرفته دل 
                                           پناه آورده سوی سایه ی سدری
                                                                      که رسته در کنار کوه بی حاصل

     بگو ایا تواند بود کو را رستگاری روی بنماید ؟
                                                    کلیدی هست ایا که ش طلسم بسته بگشاید ؟

 

 

 

     بگو ایا تواند بود کو را رستگاری روی بنماید ؟
                                                     کلیدی هست ایا که ش طلسم بسته بگشاید ؟             تواند بود ...
     پس از این کوه تشنه دره ای ژرف است 
                                      در او نزدیک غاری تار و تنها ، چشمه ای روشن 
                                                                    از اینجا تا کنار چشمه راهی نیست 
     چنین باید که شهزاده در آن چشمه بشوید تن 
                                      غبار قرنها دلمردگی از خویش بزداید 
                                                    اهورا وایزدان وامشاسپندان را 
                                                              سزاشان با سرود سالخورد نغز بستاید 
     پس از آن هفت ریگ از یگهای چشمه بردارد
            در آن نزدیکها چاهی ست 
                   کنارش آذری افزود و او را نمازی گرم بگزارد 
                                             پس آنگه هفت ریگش را 
                                                 به نام و یاد هفت امشاسپندان در دهان چاه اندازد 
     ازو جوشید خواهد آب
                        و خواهد گشت شیرین چشمه ای جوشان
                                          نشان آنکه دیگر خاستش بخت جوان از خواب

                                                                                تواند باز بیند روزگار وصل
                   تواند بود و باید بود
                                                         ز اسب افتاده او نز اصل


     غریبم ، قصه ام چون غصه ام بسیار
                                 سخن پوشیده بشنو ، من مرده ست و اصلم پیر و پژمرده ست 
     غم دل با تو گویم غار
                              کبوترهای جادوی بشارتگوی
                                          نشستند و تواند بود و باید بودها گفتند
                                                            بشارتها به من دادند و سوی آشیان رفتند 
     من آن کالام را دریا فرو برده
                                       گله ام را گرگها خورده
                                                 من آن آواره ی این دشت بی فرسنگ
                                                                 من آن شهر اسیرم ، ساکنانش سنگ 
           
     اشارتها درست و راست بود اما بشارتها
                         ببخشا گر غبار آلود راه و شوخگینم ، غار
                                        درخشان چشمه پیش چشم من خوشید
                                                                   فروزان آتشم را باد خاموشید
                                                                         فکندم ریگها را یک به یک در چاه
      همه امشاسپندان را به نام آواز دادم لیک
                                      به جای آب دود از چاه سر بر کرد ، گفتی دیو می گفت : آه 
     مگر دیگر فروغ ایزدی آذر مقدس نیست ؟
                                  مگر آن هفت انوشه خوابشان بس نیست ؟

     سخن می گفت ، سر در غار کرده ، شهریار شهر سنگستان 
                                                 سخن می گفت با تاریکی خلوت 
                                                        تو پنداری مغی دلمرده در آتشگهی خاموش
     ز بیداد انیران شکوه ها می کرد 
                   ستم های فرنگ و ترک و تازی را 
                              شکایت با شکسته بازوان میترا می کرد 
                                                     غمان قرنها را زار می نالید 
                                                           حزین آوای او در غار می گشت و صدا میکرد

     غم دل با تو گویم ، غار 
                              بگو ایا مرا دیگر امید رستگاری نیست ؟
                                                                        صدا نالنده پاسخ داد
                                                                                                 آری نیست ؟

 

                                                                            مهدی اخوان ثالث(م.امید)

 

شهریار شهر سنگستان جمعه ۱٠ آبان ۱۳۸٧
تگ ها: ادبی